زمینهٔ حکومت‌های محلی
روایت ارسالی، تاریخ این دوره را با نام آل‌مشعشع، آل‌کعب و میران شریفات پیوند می‌دهد. هندیجان در دوره‌های مختلف در ارتباط با فارس، خوزستان و نواحی پیرامون قرار می‌گرفت؛ بنابراین مرزهای نفوذ سیاسی آن همواره ثابت نبود.
از صفویه تا گسترش نفوذ کعبیان
در بخش صفویه، از پیوند اداری نواحی جنوبی خوزستان، از جمله هندیجان، با حکومت فارس و نام امامقلی‌خان یاد شده است. این گزارش، زمینه‌ای برای شناخت رابطهٔ شهر با مراکز قدرت آن دوره فراهم می‌کند.
بخش افشاریه، تحولات پس از مرگ نادرشاه را دنبال می‌کند. در این روایت، کعبیان آلبوناصر به رهبری شیخ‌سلمان به دورق رفتند و نفوذ خود را در نواحی دیگر گسترش دادند؛ هندیجان نیز در توضیح گسترهٔ این قلمرو آمده است. جابه‌جایی این حوزه‌های نفوذ، زمینهٔ رخدادهای دورهٔ زند را فراهم می‌کند.
تاریخ را کنار رود بخوانیم
پیش‌درآمد / جغرافیای تاریخی
شناخت گذشتهٔ هندیجان با سرگذشت ریشهر، مهروبان و آسک پیوند دارد. دگرگونی ساحل و بستر رودخانه، مسیرهای دریایی، جنگ‌ها و بیماری‌ها در رونق یا افول بندرهای منطقه اثر گذاشته‌اند.
توصیف یک شهر در منابع گوناگون همیشه یکسان نیست؛ شهری که زمانی بندری بزرگ بوده، در نوشته‌ای متأخر ممکن است کوچک یا ویران توصیف شود. این روایت، دوره‌های تاریخی هر مکان را کنار هم می‌گذارد تا این دگرگونی‌ها روشن‌تر شوند.
روایت را با احتیاط بخوانیم
یادداشت منابع و مقابله
شش فصل پایانی بر پایهٔ اسکن‌های ارسالی تدوین شده‌اند. مشخصات کتاب‌شناختیِ متن تصویری در اختیار نبود؛ ازاین‌رو جزئیات محلی به‌عنوان روایت منبع عرضه شده‌اند، نه سند مستقل. رقم‌های جدول‌های ناخوانا و تاریخ‌های ناسازگار با گاه‌شماری معتبر حذف یا با احتیاط بیان شده‌اند. برای زمینهٔ تاریخیِ قانون سربازگیری، پوشش و جنگ جهانی دوم از منابع ایرانیکا نیز بهره گرفته‌ایم.